امروز: چهارشنبه 3 خرداد 1396 ساعت 10:37
كد مطلب: 9844
تعداد بازدید : 90
تاريخ انتشار: شنبه 18 دی 1395 ساعت 16:40
آخرین بروزرسانی:

اقتصاد ملی پرت منابع انرژی کشور را بررسی می کند

چشم اقتصاد از هدر رفت گاز می سوزد

یکی از مشکلات عدیده در اقتصاد ایران موضوع جدی نگرفتن راندمان در بخش تولید است ودر حوزه انرژی، متاسفانه کشور ما یکی از بالاترین رتبه ها را در هدر رفت و پرت منابع انرژی به خود اختصاص داده است.
635671301817449323

 

این در حالی است که مسئولان حوزه نفت و انرژی کشور مدام در تلاشند با توسعه صنایع نفتی و گازی و برق و آب به حداکثر برداشت ها  از منابع دست یابند بدون آنکه برای برون رفت از این هدر دادن ها و تلف کردن منابع خدادادی فکری عاجل کرده باشند.آمارها نشان میدهد این اعداد و ارقام آنقدر بالا هستند که می توانند بسرعت اقتصاد ما را رو به افول و ورشکستگی ببرند.در این مقال قصد آن نیست که فقط به ضعف ها پرداخته شود و دست آوردها یکسره به باد فراموشی سپرده شود.اما باید به یاد داشت درمان یک بیماری تنها در صورتی امکان پذیر است که زوایای پیدا و پنهان آن به یک اندازه مورد بررسی قرار گیرد.

در بخش هدر رفت گاز از مرحله تولید تا انتقال  و مصرف ،وضعیت کشور ما در مرحله ای بسیار بغرنج قرار دارد.

برای نمونه می توان به اظهارات اخیر علی وکیلی مدیرعامل شرکت بهینه سازی مصرف سوخت اشاره کرد که اعلام می کند گازی که ایرانیان هر سال  به هدر می دهند معادل 328 میلیون بشکه نفت خام است.این عدد حیرت انگیز به این معناست که  اگر قیمت هر بشکه نفت خام را 50 دلار در نظر بگیریم در واقع 16 میلیارد و 400 میلیون دلار هرسال از جیب هموطنان ما هزینه و دود شده یا نشده به هوا می رود.به همین دلیل هم هست که ما با تمام منابع غنی و بزرگ گازی نه تنها نمی توانیم صادر کننده عمده گاز منطقه باشیم بلکه باید همواره به واردات هم رو بیاوریم.

این در حالی است که بسیاری از کشورها برای برون رفت از این وضعیت سال هاست برنامه ریزی و سرمایه گذاریهای زیادی داشته اند.

کشور هایی مانند قطر و امارات با سرمایه گذاری های عمده در این بخش، میزان قابل توجهی از پرتی گاز خود را کاهش داده اند و این امر در برخی از کشور های توسعه یافته در اولویت نخست تولید و انتقال انرژی قرار دارد.اما ایران همچنان درگیر موضوع ازدیاد برداشت از میادین است و البته از حق نباید گذشت برای کشوری که مرحله بعد از تحریم را می گذراند و قصد دارد طرح های توسعه ای صنعت نفت خود را با شتاب هرچه بیشتر اجرایی کند این موضوعی طبیعی است که مقوله ای مانند  جلوگیری ازهدر رفت گاز در اولویت  بعدی قرار گیرد.اما باید به یاد داشت آنچه دارد هزینه می شود نه تنها دیگر برگشتی ندارد بلکه به لحاظ زیست محیطی سلامت هموطنان ما را نیز بشدت به مخاطره می اندازد.بر اساس آخرین اطلاعات بدست آمده و بر پایه آماری که بانک جهانی ارائه داده است میزان هدر رفت گاز از میادین نفت و گاز ایران  در سال میلادی گذشته 12 میلیارد مترمکعب، و تقریبا معادل گاز وارداتی ایران از ترکمنستان، برآورد شده است. ایران از این نظر در جایگاه سوم جهان قرار گرفته است.اینک با توجه به اتفاقاتی که در حوزه قطع  انتقال گاز ترکمنستان به ایران افتاده است می توان به این موضوع فکر کرد که همین میزان واردات از ترکمنستان تنها کمی بیشتر از پرتی گاز در ایران است.(واردات گاز ترکمنستان در سال چیزی در حدود 14 میلیون متر مکعب است).

مدیران ارشد نفتی و گازی کشور براین موضوع اشراف دارند که اگر برای این هدر رفت ها چاره ای اندیشیده نشود  در فاصله کوتاهی ما دچار مشکلات عدیده خواهیم شد. گزارش ها حاکی است تنها در منطقه سه عملیات انتقال گاز سالانه حدود هشت تا 10 میلیون متر مکعب پرتی انرژی دیده می شود.

هوشنگ مهردادفر مدیر منطقه سه عملیات انتقال گاز یکی از این مدیران است که  از فعال شدن کمیته کربن و انرژی در سال گذشته خبر می دهد و می گوید: با برگزاری جلسات فشرده و طولانی با مهندسان و کارشناسان عملیات در این کمیته، صرفه‌جویی‌های مناسبی در بخش انرژی صورت گرفته است.

وی مهمترین اقدام صورت گرفته در این زمینه را شناسایی نشتی‌ها در طول خطوط و شیرهای انتقال گاز بین راهی عنوان می کند و می گوید: علاوه بر اینکه برای جلوگیری از این نشتی‌ها دستورالعمل‌هایی صادر شد،‌ بخشی از هدر رفت انرژی از طرق روشهای ابداعی توسط کارکنان نیز  مهار شده است.

او همچنین اضافه می کند: در یک نمونه از مهار نشتی یک خط، صرفه جویی روزانه 12 میلیون تومان صورت گرفته است.

اگر این روزی 12  میلیون تومان را در 365  روز سال ضرب کنیم می بینیم چهار میلیارد و 380 میلیون تومان فقط از یک خط انتقال عدد کمی نیست.

همچنین  مهدی یوسفی مدیر عامل سازمان منطقه ویژه انرژی پارس چندی پیش در یک نشست خبری اعلام کرد: در سال 1378 همه ده فاز پارس جنوبی 56 میلیون متر مکعب گاز را در یک هفته توسط فلر های خود می سوزاندند که این موضوع آلودگی شدیدی در منطقه ایجاد می کرد اما رفته رفته در سال 1393 این رقم به 10 میلیون متر مکعب و بعد تر در سال 1394 به 8میلیون متر مکعب رسید و اینک در سال 1395رقم سوختن گاز های همراه در ده فاز مستقر در منطقه به کمتر از5 میلیون متر مکعب رسیده است و این نشان دهنده این موضوع است که طرح های برون رفت از تولید گاز های الاینده منطقه از اصلی ترین دغدغه این سازمان بوده است.

نگاهی به این ارقام به اندازه کافی می تواند برای ما وحشت آفرین باشد که ما را وادارد برای رفع این مشکل می بایست خیلی زودتر از این ها اقدام می کردیم.اما از آنجا که اقتصاد امروز ایران در روند رشد به چیزی به نام آینده فکر نمی کند همواره منافع سهل الوصول را به برنامه ریزی استراتژیک قاعده مند بیشتر ترجیح می دهد و البته کیست که نداند چنین اقتصادی حاصل به بار نشستن تفکرات علمای اقتصادی امروز ماست .

البته باز جای خوشبختی است که حالا دیگر حساسیت هایی بوجود آمده است که می توان تا حدودی به آن دلخوش بود.

نمایندگان مجلس نیز  در این خصوص حساس شده اند  به طوری که در نشست علنی روز یکشنبه، 12 دی‌ماه سال جاری  مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی گزارش کمیسیون تلفیق و در ارتباط با لایحه برنامه ششم توسعه کل کشور با بند الف ماده 59 این لایحه با 145 رای موافق، 15 رای مخالف و 5رای ممتنع از مجموع 222نماینده حاضر در جلسه موافقت کردند.

 

در بند الف ماده 59این لایحه آمده است: دولت مکلف است که کلیه طرح‌های جمع‌آوری، مهار، کنترل و بهره برداری از گازهای همراه تولید و مشعل در کلیه میدان‌های نفتی و تاسیسات صنعت نفت را با تسهیل و تعیین نرخ عادلانه خوراک آن‌ها ظرف مدت حداکثر سه ماه از تاریخ تصویب این قانون از طریق فراخوان به بخش خصوصی و تعاونی واگذار کند، به گونه‌ای که تا پایان برنامه ششم توسعه، حداقل 90  درصد گازهای مشعل مهار و کنترل شده باشد.اما این نگرانی  نیزوجود دارد که برای مقوله ای تخصصی بنام جمع‌آوری، مهار، کنترل و بهره برداری از گازهای همراه شرکت هایی وجود دارند که در این آشفته بازار سرمایه گذاری پر از تردید پا به این میدان بگذارند؟

البته وضعیت بعضی از کشور ها هم چندان بهتر ازما نیست.مثلا بر اساس اطلاعاتی که همین بانک جهانی منتشر کرده است پرت گاز که در میادین نفت و گاز جهان با کاهش 20 درصدی طی سال های  2005  تا 2012 مواجه شده بود، در سال های 2013 تا 2015 دچار افزایش شده است. به طوری که در سال 2013 بالغ بر 141 میلیارد مترمکعب، در سال 2014 بالغ بر 145 میلیارد مترمکعب و در سال 2015 نیز 147 میلیارد مترمکعب گاز در میادین نفت و گاز به هدر رفته است.

افزایش تولید نفت در آمریکا و عراق مهمترین عامل رشد انتشار گاز از میادین نفت و گاز جهان در فاصله سال های 2013 تا 2015 عنوان شده است. 

بر اساس این گزارش روسیه جایگاه نخست جهان از نظر پرت گاز را در سال 2015 داشته است و در این سال بالغ بر 21 میلیارد مترمکعب گاز از میادین نفت و گاز این کشور به هدر رفته است. عراق با 16 میلیارد مترمکعب در جایگاه دوم قرار گرفته است.

با این حال گزارش هایی در این زمینه منتشر شده است  که بیانگر این موضوع است که  ایران تلاش چندانی برای جلوگیری از هدر رفت  گاز در واحد های تولیدی و خطوط انتقال انجام نمی دهد. از این رو بنا به گزارش بانک جهانی، ایران در رده سوم میزان پرتی گاز بعد از روسیه و عراق قرار دارد. و این در حالی است که خبرگزاری ترند چندی پیش با ادعای این که ایران به علت نبود بودجه و دانش ، توانایی گسترش واحد های تولیدی انرژی خود ندارد و بر این اساس، کشور ما با وجود این که مقام دوم در کثرت ذخایر گاز را داراست در پی قطع گاز ارسالی توسط ترکمنستان دچار کمبود انرژی شده است.

این در حالی است که این خبر گزاری با بررسی جمعیت ایران و کشور همسایه اش ترکیه که تقریبا جمعیتی برابر با ایران دارد، اعلام می کند : میزان مصرف گاز ایران تقریبا دو برابر مصرف گاز در ترکیه است، با توجه به این که متوسط دمای ترکیه پایین تر از دمای ایران است که این امر به خودی خود برای کشور هایی که از گاز شعله ور برای مصارف خانگی استفاده می کنند، افزایش دهنده مصرف گاز است.

قابل ذکر است که  هدر رفت گاز از میادین نفت و گاز ایران در سال 2013 بالغ بر 9.1 میلیارد مترمکعب بوده که بدین ترتیب در سال 2015 شاهد رشد 31 درصدی هدر رفت گاز نسبت به دو سال قبل از آن بوده ایم. میزان هدر رفت گاز در ایران طی سال 2014 نیز حدود 12 میلیارد مترمکعب بوده است.

به هرو آنچه جای تامل دارد این است که از این پس اگر نگاه و ایده و سیاستی شفاف در اجرای طرح های توسعه ای در صنعت نفت امروز ایران شکل نگیرد اقتصاد  کشور ما همچنان درگیر معظلاتی خواهد بود که پیش از این بودهو باز هم چشم این اقتصاد خواهد سوخت.

فرزین سوادکوهی

 


نظرات (0)

اولین نظر را شما ارسال کنید.

ارسال نظر

نام*
پست الکترونیکی
دیدگاه*